AntyoksydantyNootropySuplementyAshwagandha – działanie, właściwości, efekty

10.07.20210

Czym jest ashwagandha?

Ashwagandha (Witania somnifera) to roślina z rodziny psiankowatych o wielu nazwach, naturalnie występująca w Afryce oraz w Azji i Europie Południowej. Znana ona jest również jako ashwagandha, żeń-szeń indyjski, wiśnia zimowa, spioszyn lekarski, Samm Al Ferakh. Najbardziej znana jest nazwa ashwagandha, co w języku sanskryckim oznacza „zapach konia” („ashwa” –koń, „gandha” –zapach) i jak najbardziej charakteryzuje specyficzny zapach rośliny, która zawiera wiele związków biologicznych, takich jak flawonoidy, sitoindozydy, alkaloidy, witanozydy i witanolidy. Ashwaganda jest wykorzystywana od lat w tradycyjnej medycynie indyjskiej (Ajurweda), także na dzień dzisiejszy jej skuteczność jest potwierdzona w badaniach klinicznych. W roku 2020, naukowcom udało się wyselekcjonować z korzenia ashwagandhy 11 bioaktywnych witanozydów i witanolidów, takich jak witanozydy IV, V, witaferyna A, 12-deoksywitastramonolid, witanolidy A, B, D, witanon, które wszystkie wykazują liczne działania lecznicze.

Ashwagandha Ashwagandha Ashwagandha

Jakie działania wykazuje ashwagandha?

Najbardziej znane jest działanie adaptogenne ashwagandha, mianowicie jej specyficzny wpływ na organizm ludzki, przywracający równowagę fizyczną i psychiczną i stabilizujący procesy fizjologiczne w różnych układach i narządach. Witanozydy i witanolidy pozytywnie wpływają na funkcje tkanki nerwowej, podwyższają wydolność organizmu w sytuacjach skrajnego wysiłku, zwiększają silę mięśni i wytrzymałość w obciążeniach fizycznych i psychicznych, wzmacniają układ odpornościowy. Niemniej znanym jest jej działanie przeciwnowotworowe, przeciwwirusowe i przeciwbakteryjne, a również antystresowe i antyoksydacyjne.  Łacińska nazwa Witania Somnifera („wywołująca zasypianie”) odzwierciedla pozytywny wpływ substancji zawartych w ashwagandha, na sen. Witanolidy, poprzez obniżenie poziomu hormonu stresu kortyzolu, zmniejszają strach i niepokój, łagodzą drażliwość i poprawiają w ten sposób jakość snu. Regularne spożywanie ashwagandha pomaga obniżyć stężenie lipoprotein niskiej gęstości (LDL) (tzw. „złego cholesterolu”) i zwiększyć poziom lipoprotein wysokiej gęstości ( tzw.„ dobrego cholesterolu”) oraz poprawia wrażliwość tkanek na insulinę, pozytywnie wpływając na układ sercowo-naczyniowy i procesy metaboliczne.

Ashwagandha jako adaptogen

Ashwagandha oddziałuje jako adaptogen, czyli substancja która zabezpiecza przystosowanie się organizmu do poprawnego funkcjonowania w niekorzystnych okolicznościach. Substancje klasyfikowane jako adaptogeny, według definicji Europejskiej Agencji Leków (2008), są nietoksyczne (nie wywołują poważnych skutków ubocznych), mają szeroki obszar działania (wpływają pozytywnie na funkcjonowanie licznych układów i narządów) i całościowo zwiększają odporność organizmu na niekorzystne biologiczne, chemiczne i fizyczne czynniki środowiskowe. Im większe jest upośledzenie czynnościowe i współistniejące zmiany patologiczne, tym skuteczniejsze jest działanie adaptogenu. W różnych badaniach właściwości adaptogennych surowców roślinnych wykazano istotną aktywność różnych komponentów ashwagandhy, zabezpieczających jej działanie immunostymulujące i adaptogenne. W badaniach na szczurach podanie wyciągu z ashwagandhy przed snem obniżało poziom kortyzolu, immunosupresję, objawy stresu. Ashwagandha, jak udowodniono w licznych przeglądach naukowych, skutecznie obniża lęk i napięcie nerwowe poprzez działanie anksjolityczne (przeciw lękowe), zwiększając ekspresje GABA, neuroprzekaźniku o hamującym wpływie na układ nerwowy. Witanolidy, zarówno jak i sitoindozydy, łagodzą objawy depresji oraz upośledzenie umysłowe, a witaferyna A zmniejsza wrażliwość organizmu na promieniowanie. W kontrolowanym placebo badaniu u 80 osób (40 zdrowych i 40 z bezsennością), regularne podanie wyciągu z ashwagandhy przed snem przez 8 tygodnie, istotnie poprawiło sen zarówno u pacjentów z zaburzeniami, jak i u osób zdrowych, poprzez oddziaływanie na układ nerwowy, odpornościowy i neuroendokrynny.

Ashwagandha, układ nerwowy i zdrowie psychiczne

Poprzez działanie przeciwutleniające, ashwagandha chroni komórki nerwowe przed szkodliwymi czynnikami wewnętrznymi. Poprzez zapobieganie zwyrodnieniu komórek nerwowych, poprawia ona pamięć i koncentrację, zapobiegając też rozwoju objawów chorób neurodegeneracyjnych (choroba Alzheimera, Parkinsona, Huntingtona). Witaferyna A obniża aktywność neurozapalną w mózgu, poprawiając go czynność w tych chorobach. Zatem uważana ashwagandha jednym z silniejszych środków nootropowych (prokognitywnych) w medycynie ajurwedycznej. W roku 2021, w opublikowanym przeglądzie wykorzystania roślin lekarskich w leczeniu chorób psychicznych, wspomniana została zdolność ashwagandha do łagodzenia objawów zaburzeń obsesyjno-kompulsywnych przez wpływ na aktywność układu dopaminergicznego i serotoninowego i na zwiększenie wydolności psychicznej organizmu.

Ashwagandha ospała w chorobie nowotworowej

Badania wykazują, że ashwagandha ma duży potencjał przeciwnowotworowy dzięki zapobieganiu progresji choroby i przerzutom, a także jej właściwościom przeciwzapalnym i przeciwutleniającym. Poprzez hamowanie szlaków sygnałowych mediatorów nowotworowych, zapobiega ona namnażaniu komórek nowotworowych w nowotworach hormonozależnych (rak jajnika, piersi, prostaty) i zwiększa wrażliwość komórek nowotworowych na chemioterapię. Oprócz tego, może ona odgrywać znaczną rolę w prewencji nowotworów hormonozależnych, chociaż mechanizmy tego działania nie są jeszcze w pełni znane. Szacuje się, że oddziaływając przeciwutleniająco, chroni ona komórki przed działaniem wolnych rodników i w ten sposób zapobiega zmianom nowotworowym. W badaniach in silico, witaferyna A i witanon hamowały fosforylację i w ten sposób uniemożliwiały progresję choroby w 20 różnych mutacjach w genie EGFR w raku płuc. W dużym przeglądzie badań u ludzi i zwierząt (2016) wykazano, że istnieje możliwość połączenia wyciągu ashwagandhy z chemoterapią konwencjonalną, co jednak wymaga dalszych badań.

Ashwagandha i choroby cywilizacyjne

Właściwości przeciwutleniające i przeciwzapalne ashwagandhy rozszerzają możliwości jej wykorzystania w chorobach cywilizacyjnych, takich jak niealkoholowe stłuszczenie wątroby, miażdżyca, cukrzyc, otyłość. Poprzez hamowanie stresu oksydacyjnego, ashwagandha hamuje także progresję zwłóknienia wątroby, a poprzez pozytywny wpływ na markery stresu oksydacyjnego (peroksydaza (GPx), reduktaza (GR) i S-transferaza (GST) glutationu, dysmutaza supertlenkowa(SOD), istotnie obniża ona poziom lipoprotein niskiej i zwiększa stężenie lipoprotein wysokiej gęstości oraz normalizuje stężenie glukozy w modelach u szczurów chorych na cukrzycę. Ashwagandha również zwiększa wydatek energetyczny i zmniejsza stopień otyłości u tych zwierząt. W metaanalizie badań u ludzi (2020) wykazano też pozytywny wpływ ashwagandhy na poziom insuliny, glukozy i hemoglobiny glikowanej (HbA1c). W badaniach u 50 osób zdrowych, suplementacja 300 mg wyciągu z korzenia ashwagandhy 2 razy dziennie przez 8 tygodni, istotnie podnosiła wytrwałość i sprawność sercową-naczyniową.

Ashwagandha i zakażenia wirusowe i bakteryjne

Ashwagandha oddziałuje immunomodulująco na neutrofile, które pełnią rolę pierwszej linii obrony organizmu przed zakażeniami różnymi patogenami. Witanolidy wykazują również właściwości immunomodulujące w odpowiedzi prozapalnej organizmu na zakażenia wirusowe i bakteryjne, więc w tradycyjnej medycynie indyjskiej skutecznie stosuje się ona na przeziębienie i grypę. Badacze sugerują, że ashwagandha może być zastosowana w leczeniu COVID-19. Pierwsze placebo-kontrolowane badanie skuteczności ashwagandhy w terapii COVID-19 prowadzone metodą podwójnej ślepej próby u bezobjawowych pacjentów z COVID-19, potwierdziło, że w połączeniu z innymi tradycyjnymi środkami ajurwedycznymi, stosowanie ashwagandhy w dawce 0.5 g dziennie przez 7 dni zabezpieczało 100% wyzdrowienie.

Ashwagandha i płodność

W badaniach u mężczyzn wykazano, że regularne spożywanie ashwagandhy zwiększa aktywność plemników i poziom testosteronu, co poprawia funkcję reprodukcyjną w zaburzeniach erekcji, zwiększa aktywność seksualną i libido u osób zdrowych, a także sprzyja zapłodnieniu.

Ashwagandha i długowieczność

Ashwagandha może wydłużać ludzkie życie poprzez właściwości adaptogenne, zwiększając odporność na szkodliwe dla organizmu czynniki i normalizując odpowiedź na bodźce fizyczne, chemiczne i biologiczne, bez upośledzenia głównych procesów i czynności różnych układów i narządów. Oddziaływając przeciwutleniająco, ashwagandha zapobiega rozwoju chorób nowotworowych, metabolicznych i sercowo-naczyniowych – głównych czynników skrócenia ludzkiego życia.  Ashwagandha wydłuża życie zarówno poprzez poprawę pamięci, koncentracji i funkcji poznawczych w chorobach neurodegeneracyjnych, hamując starzenie. Zmniejsza ona także główne czynniki umieralności (przewlekły lęk, stres) w chorobach psychicznych.  U osób chorych, ashwagandha poprawia procesy metaboliczne, a u osób zdrowych – wytrwałość i sprawność sercową –naczyniową, przedłużając ludzkie życie.

Skutki uboczne

W dużym badaniu randomizowanym przeprowadzonym metoda podwójnej ślepej próby u 80 zdrowych osób, podanie 2 razy dziennie 300 mg wyciągu ashwagandhy przez 8 tygodnie nie wywołało żadnych skutków ubocznych. Więc uważa się ona za bezpieczny i nietoksyczny adaptogen, wykorzystanie którego jest jednak przeciwskazane u kobiet ciężarnych, karmiących oraz dzieci. Pacjenci otrzymujący terapie hormonami tarczycy, lekami uspokajającymi, przeciwpadaczkowymi, nasiennymi lub psychotropowymi nie powinni stosować preparaty ashwagandhy bez konsultacji lekarza, ponieważ oddziałując synergicznie z tymi lekami, mogą one wywołać groźne efekty niepożądane. Inne skutki uboczne, takie jak nudności i wymioty, pieczenie skóry, świąd, występują bardzo rzadko.

Dawkowanie

Według zaleceń WHO, dawka terapeutyczna wynosi 3-6 g suchego korzenia ashwagandhy, jednak w badaniach klinicznych najczęściej średnia dawka wynosiła 300 – 600 mg na dobę. Dawki mogą ulegać zmianie w zależności od rozpoznania i celów terapii, więc przed początkiem zastosowania ashwagandhy, jak i w przypadku terapii innymi ziołami, niezbędna jest konsultacja lekarska.

Suplementy, ceny

Na polskim rynku ashwagandha dostępna jest w postaci korzenia w proszku (85-100g) i kapsułek (60 sztuk) w cenie 20-30 zł. Najlepiej kupować preparaty zawierające nie mniej niż 0,2 proc. witanolidów i witanozydów.

Podsumowanie

Ashwagandha jest skutecznym i bezpiecznym adaptogenem, normalizującym procesy fizjologiczne organizmu, zwiększającym odporność na stres i niekorzystne dla zdrowia czynniki środowiskowe. Będąc rośliną lekarską stosowaną od wielu lat w medycynie ajurwedycznej, posiada ona również udokumentowaną wysoką skuteczność w badaniach klinicznych u zwierząt i ludzi w leczeniu zaburzeń neurodegeneracyjnych zachodzących ze starzeniem, zaburzeń psychicznych i neuroendokrynnych. Oddziaływając przeciwzapalnie i przeciwutleniająco, ashwagandha zapobiega rozwoju wielu chorób cywilizacyjnych, a dzięki właściwościom normalizacji profilu lipidowego i poziomu glukozy krwi, jest ona skutecznie stosowana w chorobach metabolicznych. Jest ona jedną z nielicznych roślin lekarskich z udokumentowaną skutecznością przeciwko COVID-19 u pacjentów bezobjawowych w badaniu randomizowanym. Badania potencjału przeciwnowotworowego ashwagandhy wykazują też, że może ona być stosowana jako mocny agent chemoterapeutyczny w leczeniu różnych rodzajów nowotworów.

Czy ashwagandha przedłuża życie?

Zdecydowanie tak, jako adaptogen normalizujący procesy fizjologiczne organizmu, a również poprzez hamowanie zwyrodnienia komórek nerwowych i usunięcie głównych czynników rozwoju chorób psychicznych (stres, lęk). Dzięki właściwościom przeciwutleniającym, immunomodulującym i przeciwnowotworym, jest ona mocnym środkiem prewencyjnym w zapobieganiu chorobom cywilizacji, przedłużając w ten sposób ludzkie życie.

Źródła naukowe

Anjaneyulu J, R V, Godbole A. Differential effect of Ayurvedic nootropics on C. elegans models of Parkinson’s disease. J Ayurveda Integr Med. 2020 Oct-Dec;11(4):440-447. doi: 10.1016/j.jaim.2020.07.006. Epub 2020 Sep 22. PMID: 32978047; PMCID: PMC7772502.

Anwer T., Sharma M., Khan G., Alam M., Alam N., Ali S., Alam S.Preventive role of Withania somnifera on hyperlipidemia and cardiac oxidative stress in streptozotocin induced type 2 diabetic rats. Tropical Journal of Pharmaceutical Research January 2017; 16 (1): 119-125

Arora A, Solanki P, Kumar D. Evaluation of In Vitro Immunomodulatory Activity of Withania somnifera Roots on Human Neutrophils. Appl Biochem Biotechnol. 2021 Feb 10. doi: 10.1007/s12010-021-03518-8. Epub ahead of print. PMID: 33566283.

Brunetti P, Lo Faro AF, Tini A, Busardò FP, Carlier J. Pharmacology of Herbal Sexual Enhancers: A Review of Psychiatric and Neurological Adverse Effects. Pharmaceuticals (Basel). 2020 Oct 14;13(10):309. doi: 10.3390/ph13100309. PMID: 33066617; PMCID: PMC7602496.

Devpura G, Tomar BS, Nathiya D, Sharma A, Bhandari D, Haldar S, Balkrishna A, Varshney A. Randomized placebo-controlled pilot clinical trial on the efficacy of ayurvedic treatment regime on COVID-19 positive patients. Phytomedicine. 2021 Apr;84:153494. doi: 10.1016/j.phymed.2021.153494. Epub 2021 Feb 4. PMID: 33596494; PMCID: PMC7857981.

Durg. S., Bayage S., Shivaram S. Withania somnifera (Indian ginseng) in diabetes mellitus: A systematic review and meta‐analysis of scientific evidence from experimental research to clinical application.Phytotherapy Research, 34(5),2020. https://doi.org/10.1002/ptr.6589.

Ghosh A, Chakraborty M, Chandra A, Alam MP. Structure-activity relationship (SAR) and molecular dynamics study of withaferin-A fragment derivatives as potential therapeutic lead against main protease (Mpro) of SARS-CoV-2. J Mol Model. 2021 Feb 28;27(3):97. doi: 10.1007/s00894-021-04703-6. PMID: 33641023; PMCID: PMC7914120.

Girme A, Saste G, Pawar S, Balasubramaniam AK, Musande K, Darji B, Satti NK, Verma MK, Anand R, Singh R, Vishwakarma RA, Hingorani L. Investigating 11 Withanosides and Withanolides by UHPLC-PDA and Mass Fragmentation Studies from Ashwagandha (Withania somnifera). ACS Omega. 2020 Oct 21;5(43):27933-27943. doi: 10.1021/acsomega.0c03266. PMID: 33163776; PMCID: PMC7643146.

Gu J, Chen C, Wang J, Chen T, Yao W, Yan T, Liu Z. Withaferin A Exerts Preventive Effect on Liver Fibrosis through Oxidative Stress Inhibition in a Sirtuin 3-Dependent Manner. Oxid Med Cell Longev. 2020 Sep 24;2020:2452848. doi: 10.1155/2020/2452848. PMID: 33029279; PMCID: PMC7532400.

Khan A, Akram M, Thiruvengadam M, Daniyal M, Zakki SA, Munir N, Zainab R, Heydari M, Mosavat SH, Rebezov M, Shariati MA. Anti-anxiety properties of selected medicinal plants. Curr Pharm Biotechnol. 2021 Jan 22. doi: 10.2174/1389201022666210122125131. Epub ahead of print. PMID: 33480339.

Kim SH, Singh KB, Hahm ER, Singh SV. The Role of Forkhead Box Q1 Transcription Factor in Anticancer Effects of Withaferin A in Breast Cancer. Cancer Prev Res (Phila). 2021 Apr;14(4):421-432. doi: 10.1158/1940-6207.CAPR-20-0590. Epub 2021 Jan 28. PMID: 33509807; PMCID: PMC8026678.

Kumar S, Phaneuf D, Julien JP. Withaferin-A Treatment Alleviates TAR DNA-Binding Protein-43 Pathology and Improves Cognitive Function in a Mouse Model of FTLD. Neurotherapeutics. 2020 Oct 19. doi: 10.1007/s13311-020-00952-0. Epub ahead of print. PMID: 33078279.

Langade D, Thakare V, Kanchi S, Kelgane S. Clinical evaluation of the pharmacological impact of ashwagandha root extract on sleep in healthy volunteers and insomnia patients: A double-blind, randomized, parallel-group, placebo-controlled study. J Ethnopharmacol. 2021 Jan 10;264:113276. doi: 10.1016/j.jep.2020.113276. Epub 2020 Aug 17. PMID: 32818573.

Lee DH, Park SH, Lee E, Seo HD, Ahn J, Jang YJ, Ha TY, Im SS, Jung CH. Withaferin A exerts an anti-obesity effect by increasing energy expenditure through thermogenic gene expression in high-fat diet-fed obese mice. Phytomedicine. 2021 Feb;82:153457. doi: 10.1016/j.phymed.2020.153457. Epub 2020 Dec 30. PMID: 33444942.

Luthra R, Roy A. Role of medicinal plants against neurodegenerative diseases. Curr Pharm Biotechnol. 2021 Feb 11. doi: 10.2174/1389201022666210211123539. Epub ahead of print. PMID: 33573549.

Malik V, Kumar V, Kaul SC, Wadhwa R, Sundar D. Computational Insights into the Potential of Withaferin-A, Withanone and Caffeic Acid Phenethyl Ester for Treatment of Aberrant-EGFR Driven Lung Cancers. Biomolecules. 2021 Jan 26;11(2):160. doi: 10.3390/biom11020160. PMID: 33530424; PMCID: PMC7911128.

Mallipeddi H, Thyagarajan A, Sahu RP. Implications of Withaferin-A for triple-negative breast cancer chemoprevention. Biomed Pharmacother. 2021 Feb;134:111124. doi: 10.1016/j.biopha.2020.111124. Epub 2021 Jan 9. PMID: 33434782

Mehta V., Chande H. and  Munshi A. (2020) Mechanisms of Anti-Tumor Activity of Withania somnifera (Ashwagandha), Nutrition and Cancer, DOI: 10.1080/01635581.2020.1778746

Muhasaparur G R, Settu DK, Murkunde Y, Duraipandian C. Pharmacological and pharmacokinetic effect of a polyherbal combination with Withania somnifera (L.) Dunal for the management of anxiety. J Ethnopharmacol. 2021 Jan 30;265:113337. doi: 10.1016/j.jep.2020.113337. Epub 2020 Sep 3. PMID: 32890709.

Palliyaguru DL, Singh SV, Kensler TW. Withania somnifera: From prevention to treatment of cancer. Mol Nutr Food Res. 2016 Jun;60(6):1342-53. doi: 10.1002/mnfr.201500756. Epub 2016 Jan 29. PMID: 26718910; PMCID: PMC4899165.

Syed AA, Reza MI, Singh P, Thombre GK, Gayen JR. Withania Somnifera in Neurological Disorders: Ethnopharmacological Evidence, Mechanism of Action and its Progress in Delivery Systems. Curr Drug Metab. 2021 Feb 3. doi: 10.2174/1389200222666210203182716. Epub ahead of print. PMID: 33538666.

Talaei A, Forouzanfar F, Akhondzadeh S. Medicinal Plants in the Treatment of Obsessive-Compulsive Disorder: A Review. Curr Drug Discov Technol. 2021;18(1):8-16. doi: 10.2174/1570163816666191011105050. PMID: 31660838.

Tiwari S, Gupta SK, Pathak AK. A double-blind, randomized, placebo-controlled trial on the effect of Ashwagandha (Withania somnifera dunal.) root extract in improving cardiorespiratory endurance and recovery in healthy athletic adults. J Ethnopharmacol. 2021 May 23;272:113929. doi: 10.1016/j.jep.2021.113929. Epub 2021 Feb 15. PMID: 33600918.

Vashi R, Patel BM, Goyal RK. Keeping abreast about ashwagandha in breast cancer. J Ethnopharmacol. 2021 Apr 6;269:113759. doi: 10.1016/j.jep.2020.113759. Epub 2020 Dec 25. PMID: 33359916.

Verma N, Gupta SK, Tiwari S, Mishra AK. Safety of Ashwagandha Root Extract: A Randomized, Placebo-Controlled, study in Healthy Volunteers. Complement Ther Med. 2021 Mar;57:102642. doi: 10.1016/j.ctim.2020.102642. Epub 2020 Dec 15. PMID: 33338583.

Visavadiya N., Narasimhacharya A.  Hypocholesteremic and antioxidant effects of Withania somnifera (Dunal) in hypercholesteremic rats. Phytomedicine, 2007 Feb;14(2-3):136-42. doi: 10.1016/j.phymed.2006.03.005. Epub 2006 May 18.

Wolski,T., Baj,T., Ludwiczuk, A., Sałata,M., Głowniak K. Surowce roślinne o działaniu adaptogennym oraz ocena zawartości adaptogenów w ekstraktach i preparatach otrzymanych z rodzaju Panax. Borgis – Postępy Fitoterapii 2/2009, s. 77-97

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *