AntyoksydantySuplementyMiłorząb japoński (Gingko biloba) – działanie, właściwości, efekty

08.04.20210

milorzab japonski

Czym jest miłorząb japoński?

Miłorząb japoński, inaczej miłorząb dwuklapowy (Gingko biloba), to drzewo z rodziny miłorzębowatych, występujące w Azji Wschodniej, Ameryce Północnej, Europie. W Polsce można go znaleźć w parkach i ogrodach botanicznych Warszawy, Gdańska, Lublina. W lecznictwie stosowany jest liść miłorzębu japońskiego, zawierający dużo aktywnych substancji czynnych. Najważniejsze substancje czynne to glikozydy flawonowe oraz laktony terpenowe (glikolidy A,B, C, J, biobalid), a również procyjanidyny, polisacharydy, karotenoidy, sitosterole, kwasy alkilofenolowe (kwas ginkgolowy).

Jak działa miłorząb japoński?

Mechanizm działania miłorzębu japońskiego nie jest w pełni poznany, dlatego że zawiera on liczne substancje czynne o różnorodnym działaniu. Udowodniono jednakże, iż ma on właściwości antyoksydacyjne, przeciwzakrzepowe, przeciwnowotworowe, poprawia krążenie obwodowe i mózgowe, neutralizuje wolne rodniki i hamuje agregację płytek krwi, przeciwdziała otępieniu poprawiając pamięć i koncentrację. Substancje czynne zawarte w liściach miłorzębu japońskiego, w szczególności flawonoidy, wywołują efekt terapeutyczny. Poprzez zwiększenie przepływu krwi w różnych układach i narządach, może on też oddziaływać jako afrodyzjak i środek terapeutyczny w niewydolności krążenia. Laktony terpenowe zawarte w liściach miłorzębu japońskiego natomiast mają działanie przeciwnowotworowe, hamując proliferację komórek nowotworowych i doprowadzając do ich apoptozy (śmierci komórki).

Miłorząb japoński i otępienie

W roku 2015 Komitet ds. Produktów Leczniczych Roślinnych (ang. HMPC) opublikował zalecenia na korzyść stosowania leków zawierających liść miłorzębu japońskiego w celu łagodzenia zaburzeń funkcji poznawczych oraz poprawy jakości życia osób dorosłych z łagodnym otępieniem. Zalecenia te zostały sformułowane na podstawie licznych doniesień naukowych, według których miłorząb japoński odgrywa istotną rolę w prewencji utraty i zwyrodnienia komórek nerwowych. W badaniach in vitro wykazano, że substancje czynne zawarte w miłorzębie japońskim działają ochronnie na komórki mózgowe chroniąc je przed niedotlenieniem. Glikolid B (lakton terpenowy) regulował napięcie w kanałach wapniowych, a również przepływ jonów wapnia do komórek i stężenie wewnątrzkomórkowego wapnia, i w taki sposób bronił neurony mózgu przed niedotlenieniem. W badaniach u szczurów, ten samy glikolid B wykazywał działanie neuroprotekcyjne poprzez wiązanie z receptorem prostaglandyny E2, białko którego jest wyrażane w licznych układach i narządach, w tym w korze mózgowej. Aktywował on receptor EP4 z jednoczesną regulacją ujemną szlaku EGFR (czyli zmniejszał sygnał do jądra komórkowego), co powodowało zmniejszenie ogniska niedotlenienia i poprawiało czynności układu nerwowego.

W wielocentrowym nieinterwencyjnym badaniu na ludziach w latach 2019-2020, w którym zastosowano leczenie wyciągiem z liścia miłorzębu japońskiego (EGb761) w dawce 120 mg/dzień przez 24 miesiące, stwierdzono istotną poprawę funkcji poznawczych, pamięci i koncentracji oraz ustępowanie zaburzeń depresyjnych u więcej niż 80% spośród 500 uczestników badania. W innym dużym badaniu klinicznym przeprowadzonym na osobach dorosłych w wieku co najmniej 50 lat wykazano, że leki zawierające wyciąg z liścia miłorzębu japońskiego oddziaływały korzystnie na zdolności poznawcze w łagodnym otępieniu. W roku 2021 w oparciu o te wyniki badań Azjatycka Grupa Ekspertów ds. Zaburzeń Neurodegeneracyjnych (ang. ASCEND) opublikowała konsensus, według którego wyciąg z liścia miłorzębu japońskiego jest zalecany do stosowania w wieloskładnikowej terapii łagodnych zaburzeń poznawczych (ang. mild cognitive impairment, MCI).

Miłorząb japoński i niewydolność krążenia

W dużym przeglądzie za rok 2020, spośród szerokiej gamy wyciągów roślinnych mających wpływ na zmniejszenie ryzyka chorób układu sercowo-naczyniowego, miłorząb japoński został wymieniony na liście roślin o najbardziej pozytywnym wpływie na naczynia krwionośne. To działanie miłorzębu japońskiego dotyczy przede wszystkim hamowania wolnych rodników na poziomie mięśnia sercowego. Dzięki zwiększeniu przepływu krwi tętniczej i obniżeniu agregacji płytek, miłorząb japoński obniża poziom fibryny i zwiększa elastyczność naczyń. Wyżej wymieniony glikolid B wpływa również pozytywnie na miejscowe mikrokrążenie. W badaniu przeprowadzonym na 60 zdrowych wolontariuszach wykazano, że doustna suplementacja wyciągu z liścia miłorzębu japońskiego (EGb761) w dawce 120 mg/dzień przez 4 tygodnie znaczące poprawiała stan naczyń krwionośnych przy braku efektów ubocznych.

Miłorząb japoński i nadkrzepliwość krwi

W badaniach przeprowadzonych na szczurach, wyciąg z miłorzębu japońskiego jako komponent wieloskładnikowego preparatu roślinnego, istotnie hamował agregację płytek krwi, poprawiał profil lipidowy i wykazywał działanie ochronne na naczynia krwionośne u osobników z chorobą zakrzepowo-zatorową. Biorąc pod uwagę powyższe, miłorząb japoński, poprzez zwiększanie przepływu krwi do tkanek i zmniejszanie niedotlenienia narządów, może dawać nadzieję na możliwość jego wykorzystania w terapii przeciwzakrzepowej. Działania te wykazują przede wszystkim laktony terpenowe które oddziaływają jako antagoniści czynnika aktywującego płytki (ang. platelet activating factor, PAF)

Miłorząb japoński w chorobie nowotworowej

Przegląd literatury (2021) zawierający analizę największych badań in vitro / in vivo dotyczących potencjału przeciwnowotworowego miłorzębu japońskiego, wskazuje, że za to działanie miłorzębu japońskiego odpowiadają różnorodne postacie zawartych w nim kwasów alkilofenolowych C13: 0, C15:0 i C17:1. Kwasy te wykazują mocne działanie cytotoksyczne poprzez hamowanie różnych prozapalnych kaskad sygnałowych i czynników transkrypcyjnych komórek nowotworowych.  Działanie to zostało odnotowane w przypadku różnych rodzajów nowotworów; przede wszystkim wątroby i przewodu pokarmowego. Oprócz kwasu ginkgolowego, odpowiada za te działania terpen laktonowy, glikolid C, który zarówno hamuje proliferacje komórek nowotworowych, jak i przyspiesza apoptozę (śmierć) tych komórek.

Miłorząb japoński i zakażenia wirusowe i bakteryjne

Mechanizmy oddziaływania wyciągu miłorzębu japońskiego w zakażeniach bakteryjnych, terapia których jest utrudniona na skutek oporności szczepów bakteryjnych na antybiotyki, szczególnie gronkowca złocistego (S.Aureus) i MRSA (gronkowiec złocisty oporny na metycylinę), są bardzo dobrze znane. Miłorząb japoński, w dawce 4-12 μg/mL wpływa na hamowanie zdolności gronkowców do formowania tak zwanej matrycy biofilmu ( błony biologicznej), która ma na celu ich ochronę przed degradacyjną działalnością czynników środowiskowych, w tym przed działaniem bakteriobójczym antybiotyków. Od początku pandemii COVID-19 pojawiają się doniesienia o możliwościach zastosowania miłorzębu japońskiego jako środka przeciwko replikacji wirusa SARS-CoV-2. Z lat poprzednich wiadomo, że kwas gingkolowy zawarty w miłorzębie japonskim skutecznie hamuje syntezę białek wirusów opryszczki pospolitej typu 1 (HSV-1), Epsteina Barra (EBV), Eboli (EBOV), grypy typu A (IAV) oraz replikację genomu cytomegalowirusa (CMV) i wirusa Zika (ZIKV). Dzięki właściwościom przeciwzapalnym (hamowanie cytokin prozapalnych) oraz immunomodulacyjnym, miłorząb japoński może być również zastosowany w terapii COVID-19.

Inne działania miłorzębu japońskiego

Dzięki zdolności wiązania z receptorem EP4 obecnym w ciele jamistym prącia, oraz zwiększenia przepływu krwi w narządach płciowych, miłorząb japoński istotnie poprawia funkcję seksualną (zaburzenia erekcji/libido). Jest on również zalecanym środkiem w łagodzeniu uczucia ciężkości w nogach oraz zimna w dłoniach i stopach, które mogą występować przy drobnych dolegliwościach (ból, obrzęk, drętwienie) związanych z układem krążenia. Istnieją również doniesienia na temat wykorzystania wyciągu z liścia miłorzębu japońskiego w zapobieganiu ostrej chorobie górskiej.

Miłorząb japoński i długowieczność

Miłorząb japoński może wydłużać ludzkie życie, przede wszystkim przez tzw. odporność nabytą na skutek hormezy (ang. hormetic-based acquired resilience), która odgrywa kluczową role w zdrowym starzeniu się i hamowaniu procesów otępienia, zwyrodnienia komórek nerwowych, zwapnienia naczyń oraz innych procesów związanych ze starzeniem. Zjawisko hormezy jest znane od lat i polega na aktywacji sił obronnych organizmu przez wykorzystanie małych dawek substancji, które mogą być szkodliwe w dużych dawkach. W taki sposób dochodzi do stymulacji i wzmocnienia odporności organizmu. Wyżej wymienione efekty biologiczne miłorzębu japońskiego są regulowane przez hormezę, a ustalenie optymalnych dawek dla wykorzystania w terapii przeciwnowotworowej, przeciwpłytkowej, przeciwwirusowej i przeciwbakteryjnej czy w chorobach układu nerwowego wymaga dalszych badań. Przeciwdziałając wolnym rodnikom oraz zwyrodnieniu komórek nerwowych, miłorząb japoński pozwała na utrzymanie dobrego poziomu funkcji poznawczych i czynności psychomotorycznych, wpływając tym samym pozytywnie na wiek metaboliczny.

Skutki uboczne

Do momentu dokonania oceny przez HMPC najczęstszym działaniem niepożądanym miłorzębu japońskiego był ból głowy. Pacjenci, którzy przyjmują leki przeciwpłytkowe powinni zachowywać szczególną ostrożność w celu uniknięcia krwawienia. Należy pamiętać, że kwas ginkgolowy zawarty w miłorzębie japońskim jest alergenem i może wywoływać skórne reakcje alergiczne. Podczas stosowania miłorzębu japonskiego w łagodzeniu drobnych dolegliwości ze strony układu krążenia zgłoszono również zaburzenia pracy żołądka i jelit. W celu zmniejszenia ryzyka wystąpienia działań niepożądanych, HMPC zaleca stosowanie preparatów miłorzębu japońskiego po konsultacji z lekarzem. W przypadku, gdyby w czasie trwania terapii wystąpiły działania niepożądane, niezbędna jest powtórna konsultacja lekarska.

Dawkowanie

W badaniach klinicznych dawka wyciągu z miłorzębu japońskiego wynosiła 120 mg, ale na rynku dostępne są tabletki powlekane i kapsułki w dawkach 60, 120 i 240 mg. Standardowa zalecana dawka dla dorosłych to 4 kapsułki po 60 mg, 2 tabletki 120 mg, 1 tabletka 240 mg na dobę lub 2 kapsułki po 60 mg, 1 tabletka 120 mg, pół tabletki 240 mg dwa razy na dobę, jednak dla ustalenia indywidualnej dawki optymalnej konieczna jest konsultacja lekarza. Przy stosowaniu preparatów z miłorzębem japońskim dwukrotnie w ciągu doby, należy ich przyjmować rano i po południu, natomiast przy stosowaniu raz na dobę należy je przyjmować rano lub po południu.

Suplementy, ceny

Na polskim rynku miłorząb japoński dostępny jest jako wyciąg (suchy oczyszczony i kwantyfikowany z liści miłorzębu japońskiego) w dawkach 60-240 mg i w cenie 25-35 zł za opakowanie 90-100 kapsułek. Istnieje również możliwość zakupu liścia suszonego ciętego w cenie 15-35 zł za 250-500 g.

Podsumowanie

Miłorząb japoński ma udokumentowaną wysoką skuteczność w terapii zaburzeń poznawczych zależnych od wieku, w poprawie czynności ruchowych i umysłowych, ale i również jakości życia osób dorosłych z łagodnym otępieniem. HMPC stwierdził, że leki zawierające wyciąg suchy z liścia miłorzębu japońskiego mogą być stosowane w leczeniu otępienia związanego z wiekiem. Miłorząb japoński ma również udokumentowane właściwości w leczeniu zaburzeń sercowo-naczyniowych. HMPC zaleca stosowanie go w łagodzeniu uczucia ciężkości w nogach oraz uczucia zimna w dłoniach i stopach przy drobnych dolegliwościach związanych z układem krążenia. Stosowanie miłorzębu japońskiego jest bezpieczne, a działania niepożądane występują rzadko, jednak przed początkiem terapii niezbędna jest konsultacja lekarska. Ostatnie badania wskazują, że miłorząb japoński wykazuje właściwości przeciwnowotworowe i przeciwpłytkowe oraz może być zastosowany w terapii zakażeń wirusowych i bakteryjnych, w tym w chorobie COVID-19, jednakże wykorzystanie go w tym celu wymaga dalszych badań.

Czy miłorząb japoński przedłuża życie?

Tak, poprzez stymulację własnej odpowiedzi immunologicznej oraz dzięki właściwościom zapobiegającym zwyrodnieniu komórek nerwowych, wzmacniającym czynności poznawcze i ruchowe, poprawiającym krążenie i stan układu sercowo-naczyniowego, a w dalszej kolejności obniżającym wiek metaboliczny.

Źródła naukowe

  • Anand Ganapathy A, Hari Priya VM, Kumaran A. Medicinal plants as a potential source of Phosphodiesterase-5 inhibitors: A review. J Ethnopharmacol. 2021 Mar 1;267:113536. doi: 10.1016/j.jep.2020.113536. Epub 2020 Nov 1. PMID: 33137431.
  • Băjenaru O, Prada G, Antochi F, Jianu C, Tudose C, Cuciureanu A, Docu AA, Perrot V, Avram M, Tiu C. Effectiveness and Safety Profile of Ginkgo Biloba Standardized Extract (EGb761®) in Patients with Amnestic Mild Cognitive Impairment. CNS Neurol Disord Drug Targets. 2021 Feb 8. doi: 10.2174/1871527320666210208125524. Epub ahead of print. PMID: 33557741.
  • Calabrese EJ, Calabrese V, Tsatsakis A, Giordano JJ. Hormesis and Ginkgo biloba (GB): Numerous biological effects of GB are mediated via hormesis. Ageing Res Rev. 2020 Dec;64:101019. doi: 10.1016/j.arr.2020.101019. Epub 2020 Jan 10. PMID: 31931153.
  • Calabrese EJ. Hormesis Mediates Acquired Resilience: Using Plant-Derived Chemicals to Enhance Health. Annu Rev Food Sci Technol. 2021 Mar 25;12:355-381. doi: 10.1146/annurev-food-062420-124437. Epub 2021 Jan 11. PMID: 33428457.
  • Ibrahim MA, Ramadan HH, Mohammed RN. Evidence that Ginkgo Biloba could use in the influenza and coronavirus COVID-19 infections. J Basic Clin Physiol Pharmacol. 2021 Feb 16. doi: 10.1515/jbcpp-2020-0310. Epub ahead of print. PMID: 33594843.
  • Jin H, Guo YR, Kim MS, Pil GM, Werlinger Bravo PL, Shin MB, Cha SY, Maeng S, Lee MJ, Park H, Suh JW. Effect of ACG-1, an Extract Blend of Angelica gigas, Cynanchum wilfordii, and Ginkgo biloba, on Blood Circulation Improvement Via Antiplatelet Aggregation and Antihyperlipidemia. J Med Food. 2021 Feb;24(2):135-144. doi: 10.1089/jmf.2020.4852. PMID: 33617365.
  • Kandiah N, Chan YF, Chen C, Dasig D, Dominguez J, Han SH, Jia J, Kim S, Limpawattana P, Ng LL, Nguyen DT, Ong PA, Raya-Ampil E, Saedon N, Senanarong V, Setiati S, Singh H, Suthisisang C, Trang TM, Turana Y, Venketasubramanian N, Yong FM, Youn YC, Ihl R. Strategies for the use of Ginkgo biloba extract, EGb 761® , in the treatment and management of mild cognitive impairment in Asia: Expert consensus. CNS Neurosci Ther. 2021 Feb;27(2):149-162. doi: 10.1111/cns.13536. Epub 2020 Dec 22. PMID: 33352000; PMCID: PMC7816207.
  • Komitet ds. Produktów Leczniczych Roślinnych (ang. HMPC). Liść miłorzębu japońskiego. 19 listopad 2015 r. EMA/324406/2015
  • Kumar R, Malik S, Tiwari R, Zhautivova SB, Rakhimovna AH, Raj T, Kumar P. Pathophysiology of cardiovascular diseases and role of vitamins, herbal extracts in the reduction of cardiovascular risks. Cardiovasc Hematol Agents Med Chem. 2020 Dec 16. doi: 10.2174/1871525718666201217102638. Epub ahead of print. PMID: 33334299.
  • Liang T, Wei C, Lu S, Qin M, Qin G, Zhang Y, Zhong X, Zou X, Yang Y. Ginaton injection alleviates cisplatin-induced renal interstitial fibrosis in rats via inhibition of apoptosis through regulation of the p38MAPK/TGF-β1 and p38MAPK/HIF-1α pathways. Biomed Rep. 2021 Apr;14(4):38. doi: 10.3892/br.2021.1414. Epub 2021 Feb 26. PMID: 33692901; PMCID: PMC7938297.
  • Liu J, Geng Z, Zhang Y, Alharbi SA, Shi Y. Sesquiterpenoid bilobalide inhibits gastric carcinoma cell growth and induces apoptosis both in vitro and in vivo models. J Biochem Mol Toxicol. 2021 Jan 28:e22723. doi: 10.1002/jbt.22723. Epub ahead of print. PMID: 33511709.
  • Luthra R, Roy A. Role of medicinal plants against neurodegenerative diseases. Curr Pharm Biotechnol. 2021 Feb 11. doi: 10.2174/1389201022666210211123539. Epub ahead of print. PMID: 33573549.
  • Menezes JCJMDS, Diederich MF. Bioactivity of natural biflavonoids in metabolism-related disease and cancer therapies. Pharmacol Res. 2021 Mar 3;167:105525. doi: 10.1016/j.phrs.2021.105525. Epub ahead of print. PMID: 33667686.
  • Sabaner MC, Dogan M, Altin SS, Balaman C, Yilmaz C, Omur A, Zeybek I, Palaz M. Ginkgo Biloba affects microvascular morphology: a prospective optical coherence tomography angiography pilot study. Int Ophthalmol. 2021 Mar;41(3):1053-1061. doi: 10.1007/s10792-020-01663-3. Epub 2021 Jan 3. PMID: 33392942.
  • Shanmugam MK, Garg M, Makhija P, Kumar AP, Sharifi-Rad J, Zam W, Bishyaee A. Ginkgolic Acids Confer Potential Anticancer Effects by Targeting Pro-Inflammatory and Oncogenic Signaling Molecules. Curr Mol Pharmacol. 2021 Jan 25. doi: 10.2174/1874467214666210126112413. Epub ahead of print. PMID: 33573586.
  • Wang L, Lei Q, Zhao S, Xu W, Dong W, Ran J, Shi Q, Fu J. Ginkgolide B Maintains Calcium Homeostasis in Hypoxic Hippocampal Neurons by Inhibiting Calcium Influx and Intracellular Calcium Release. Front Cell Neurosci. 2021 Feb 10;14:627846. doi: 10.3389/fncel.2020.627846. PMID: 33679323; PMCID: PMC7928385.
  • Wang B, Wei PW, Wan S, Yao Y, Song CR, Song PP, Xu GB, Hu ZQ, Zeng Z, Wang C, Liu HM. Ginkgo biloba exocarp extracts inhibit S. aureus and MRSA by disrupting biofilms and affecting gene expression. J Ethnopharmacol. 2021 May 10;271:113895. doi: 10.1016/j.jep.2021.113895. Epub 2021 Jan 30. PMID: 33524512.
  • Yang MH, Baek SH, Um JY, Ahn KS. Anti-neoplastic Effect of Ginkgolide C through Modulating c-Met Phosphorylation in Hepatocellular Carcinoma Cells. Int J Mol Sci. 2020 Nov 5;21(21):8303. doi: 10.3390/ijms21218303. PMID: 33167504; PMCID: PMC7664003.
  • Yang H, Li GP, Liu Q, Zong SB, Li L, Xu ZL, Zhou J, Cao L, Wang ZZ, Zhang QC, Li M, Fan QR, Hu HF, Xiao W. Neuroprotective effects of Ginkgolide B in focal cerebral ischemia through selective activation of prostaglandin E2 receptor EP4 and the downstream transactivation of epidermal growth factor receptor. Phytother Res. 2021 Jan 15. doi: 10.1002/ptr.7018. Epub ahead of print. PMID: 33452698.
  • Yao ZH, Wang J, Yuan JP, Xiao K, Zhang SF, Xie YC, Mei JH. EGB761 ameliorates chronic cerebral hypoperfusion-induced cognitive dysfunction and synaptic plasticity impairment. Aging (Albany NY). 2021 Feb 3;13. doi: 10.18632/aging.202555. Epub ahead of print. PMID: 33539323.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *